نقد سیستم تشویق پژوهشگران در دانشگاههای علوم پزشکی ایران / آیا زمان تجدیدنظر در جایزه نقدی به مقالات فرا نرسیده است؟
تشویقی مقالات یا جایزه انتشار مقاله: یارانه ای که درست هزینه نمیشود
در سالهای اخیر جایزه نقدی به مقالات در دانشگاههای علوم پزشکی کشور رایج شده است. مقاله حاضر به نقد این روش و بیان پیشنهاداتی جهت بهبود این روش میپردازد. این نوع مبالغ هم فسادانگیز است و هم شان و منزلت محقق را زیرسوال میبرد.
یکی از پیامدهای توجه به تعداد و کمیت مقالات (و نه کیفیت علمی مقالات) در دانشگاههای علوم پزشکی کشور شایع شدن و قانونی شدن بحث پرداخت جایزه نقدی به نویسندگان مقالات است.
جایزه مقاله چیست؟
در چند سال اخیر چنانچه یک دانشجو یا عضو هیات علمی در یکی از مجلات معتبر مقاله ای منتشر نماید ، بنا به ارزش – به ظاهر علمی – مقاله و مجله ، مبلغی نقدی ( از یکصد هزار تومان تا ده میلیون تومان ) به وی به صورت کاملا رسمی تحت عنوان جایزه پژوهشی مقاله یا عناوین مشابه پرداخت می شود. مثلا اگر مقاله شما در یک مجله با ایمپکت فکتور 3 منتشر شود مبلغی حدود 3 الی 4 میلیون تومان به نویسنده مسئول و مبالغ کمتر به سایر نویسندگان پرداخت می شود.
آیا این جایزه و پرداخت آن قانونی است؟
برای این نوع پرداخت در اکثر دانشگاههای کشور دستورالعمل رسمی و ( فعلا) قانونی تدوین و اجرا می گردد.
حال سوال اساسی این است که: آیا این شیوه پرداخت نقدی در سایر کشورهای تراز اول دنیا نیز انجام می شود؟
جواب با یک بررسی «خیر» می باشد. در آن دانشگاهها اولا نوشتن مقاله پژوهشی جزو وظایف ذاتی هر محقق محسوب گردیده و ثانیا حداکثر امتیاز انتشار یک مقاله، کسب امتیاز برای دریافت گرانت ها (بودجه های) پژوهشی است و نه دریافت نقدی.
از مزایای دریافت بودجه پژوهشی بجای جایزه نقدی این است که :
1- محقق پول پژوهش را در راه خود پژوهش هزینه میکند.
2- شان و منزلت محقق حفظ میشود.
متاسفانه درست مانند بسیاری دیگر از برنامه های کشور ، پرداخت نقدی جایزه مقاله نیز در کشور ما به انحراف و تباهی کشیده شده است.
1- از سویی برخی محققین عقیده دارند که این مبلغ بسیار اندک و در مواردی توهین آمیز می باشد.
2- از سوی دیگر این مبلغ انگیزه ای برای مزدوران مقاله نویس و ایجاد فساد سیستماتیک در تقلب علمی و داده سازی و مقاله نویسی جعلی می باشد بطوریکه گروههای غیرقانونی مقاله نویسی از این جایزه ها به عنوان حق الزحمه خود یاد می کنند.
3- در نهایت ما با دادن این – به نوعی صدقه – شان و منزلت محققین خود را زیر سوال میبریم و در برخی موارد آنها را متهم به فساد در دریافت مبالغ و حواشی می کنیم.
لذا شایسته است تا مسئولین ضمن تجدید نظر اساسی در بحث «جایزه مقالات» :
1- جایزه مقالات را منوط به پرداخت در قالب بودجه ها (گرانت ها) پژوهشی و صرفا قابل پرداخت در پژوهش نمایند.
2- با استناد به تجربه گرانقدر کشور در پرداخت نامناسب و نامتعادل یارانه ، بودجه پژوهشی را درست و مناسب توزیع نمایند.
کلمات کلیدی
دیدگاههای ثبت شده

پارسا افشار:
2020-09-02 15:10:32قطعا نویسنده مقاله تا به حال یک مقاله انگلیسی چاپ نکرده که متوجه بشه میانگین هزینه چاپ یک مقاله هزار دلار (تقریبا 20 میلیون تومن با دلار 20 هزار تومن). حالا دانشگاه برای یک مقاله با ایمپکت بین یک تا سه چقدر تشویقی پرداخت میکنه؟ 600 هزار تومن این 600 هزار تومن باید بین محققین هم تقسیم بشه فرض بر اینکه در مجلات بدون فی چاپ بشه هزینه ادیت انگلیسی و ...بازم جبران نمیشه بعد نویسنده ادعا کرده باعث فساد میشه طرح تشویقی حالا قطع شده ببینیم نتیجه ش همونی میشه که نویسنده گفته یا نه..
مهربان:
2020-07-16 18:59:08به نظر می رسد دوست نویسنده اشنایی کاملی نسب موضوع ندارد. حذف تشویقی مقالات مسیر این یارانه را تغییر نمی دهد تنها از مسیر نسبتا صحیح دانشجو (ارشد و دکتری) به استاد تغییر جهت می دهد ..چون عمدتا اساتید هستند که به رانتی که دارند می توانند طرح های کلان را از ان خود کنند.. یک استاد مس تواند به راحتی 50 میلون طرح را تسویب و با فاکتور های جعلی کل هزینه را ببلعد . حذف تشویقی مقالات بودجه طرح ها را افزایش می دهد. پول طرح نیز عمدتا برای اساتید پرنفوذ خواهد رفت.. از طرفی دیگه انگیزه ای برای نوشتن مقاله توسط دانشجو باقی نمی ماند. و رنک کشور کاهش می یابد.
مجتبی امانی:
2019-08-25 20:12:45سلام،بنده کاملا با نویسنده محترم موافقم. بهتر است به جای جایزه دهی گرانت پژوهشی افراد محقق را افزایش دهند. بدیهی است یک محقق واقعی بخاطر جایزه، مقاله نمی نویسد. بلکه این روند فرصت را برای افراد سودجو فراهم می آورد.
اردشیر:
2019-08-20 01:22:35باسلام.دیدن سخنان سخیف نویسنده باعث افسردگی می شود.شما با سخنان رهبر معظم انقلاب مخالفت دارید میکنید .انتشار علم و تولید علم به صورت صحیح با هر روشی مورد تایید است.احتمالا نویسنده متن خود از اختلاس گران عرصه های دیگر نظیر ارز است و از گرفتن پول حلال توسط اساتید دانشگاه ها ناراحت و خشمگین است.شما پول حرام خود را بخور تا شان شما حفظ شود. یا احتمالا ایشان از جانب صهیونیست ها و یا دشمنان نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران پول گرفته اند تا با بیان این سخنان ارزش رشد علمی کشور را پایین اورند.محققان کشور بدون توجه به سخنان سخیف شما به تولید علم خواهند پرداخت و با استفاده از دانش خود شرکت های دانش بنیان را راه اندازی خواهند کرد تا اندک استاد عدد سازی نظیر شما جرات زدن این سخنان سخیف را به خود ندهد.اگر شما عدد سازی میکنید دلیل نشد که همه استادان را به عدد سازی و نوشتن مقاله آنها توسط دیگران محکوم کنید.کافر همه رابه کیش خود پندارد وصف حال نویسنده است.
علیرضا:
2019-08-14 18:33:20با سلام نویسنده مقاله احتمالاً تا به حال کار پژوهشی در حیطه عملی و آزمایشگاهی انجام نداده است. زیرا با توجه به بودجه بسیار کم و در اکثر مواقع صفر، تنها راه تامین هزینه های پژوهش استفاده از همین بودجه تشویقی است. بطور مثال در حال حاضر سقف بودجه تحقیقاتی در مرکز استعدادهای درخشان دانشگاه علوم پزشکی تهران تنها 2 میلیون تومان هست و با توجه به اوج گرفتن شدید قیمتها این 2 میلیون تنها بخش کوچکی از منابع مورد نیاز برای یک تحقیق" سبک" را تامین میکند. جداً چه باید کرد؟ آیا منابع مالی دیگری برای پر کردن باقی مبلغ مورد نیاز پژوهش سراغ دارید؟ در ضمن شمایی که کشور ایران را با کشورهای تراز اول دنیا مقایسه می فرمایید، آیا دانشگاه های ما مانند کشورهای تراز اول دنیا به دانشجویان دکترای خود حقوق پرداخت میکنند (برای مثال دانشگاه شریف) که بتواند با حقوق دریافتی خود یک اتاق اجاره کند و سایر مخارج زندگی خود را به راحتی با آن تامین نماید؟ خیر. یک دانشجو باید از جیب خرج کند، کلی سختی و خون دل بخورد تا کار تمام شود و مقاله نوشته شود، چاپ شود، تازه بعد از1 تا 2 سال با توجه به بودجه ریاضتی دانشگاه ها، دانشگاه هزینه خرج شده را تحت عنوان تشویقی مقالات برای او واریز نمایند که در خیلی موارد حتی این هزینه تشویقی "نصف مبالغ خرج شده" هم نیست. آیا باقی مبلغ را شما، دانشگاه و یا دولت پرداخت میکند؟ آیا حقوقی به دانشجو پرداخت می شود که وظیفه ذاتی برای او ایجاب شود؟ لطفاً قبل از ایراد نظر اول وارد گود شوید و یک کار تحقیقاتی را انجام دهسد، مقاله بنویسید و بعد چاپ کنید بعد نظر دهید. نظرات این چنین تنها باعث دلسردی دانشجویان فعال میگردد
